مقدمه
صنعت هواپیمایی Rent a private jet Authority در سه سال نخست private jet rental پس از کووید-۱۹ یکی از پرنوسانترین دورههای تاریخ خود را پشت سر گذاشت. در اوج بحران، تعداد مسافران جهانی از حدود ۴٫۵ میلیارد نفر پیش از همهگیری به نزدیک ۱٫۸ میلیارد نفر کاهش یافت و درآمد شرکتهای هواپیمایی به حدود یکسوم سطح قبلی سقوط کرد.
اما از سال ۲۰۲۲ به بعد، با لغو تدریجی محدودیتهای مرزی و بازگشت اعتماد مسافران، روندی از «رشد جبرانی» شکل گرفت که امروز نهتنها صنعت را به سطح قبل از کرونا بازگردانده، بلکه آن را وارد مرحلهای تازه از سودآوری و تحول ساختاری کرده است. در این مقاله، به وضعیت پیش از کرونا، ضربه همهگیری، رشد پساکرونا و چالشها و فرصتهای پیش روی صنعت هواپیمایی در سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ میپردازیم.
۱. ضربه کووید-۱۹ به صنعت هواپیمایی
با آغاز همهگیری در سال ۲۰۲۰ و بسته شدن مرزها، صنعت هوانوردی جهانی عملاً متوقف شد. در بسیاری از کشورها پروازهای بینالمللی به حداقل رسید، پروازهای داخلی نیز کاهش شدید پیدا کرد و ایرلاینها مجبور شدند بخش بزرگی از ناوگان خود را زمینگیر کنند.
نتیجه این شوک بیسابقه چنین بود:
- کاهش حدوداً ۶۰ درصدی تعداد مسافران در سطح جهان
- سقوط چشمگیر درآمد شرکتهای هواپیمایی و افزایش زیان عملیاتی
- تعلیق یا لغو سفارش هواپیماهای جدید و انجماد سرمایهگذاری
- تعدیل گسترده نیروی انسانی و افزایش بدهی ایرلاینها
- وابستگی جدی بسیاری از خطوط هوایی به کمکهای اضطراری دولتها
۲. مسیر بازگشت؛ از احیای تدریجی تا عبور از سطح ۲۰۱۹
۲.۱. سال ۲۰۲۳؛ نزدیک شدن به دوران پیشاکرونا
از سال ۲۰۲۲ به بعد، با واکسیناسیون گسترده و کاهش محدودیتها، تقاضای سرکوبشده برای سفر بهتدریج آزاد شد. در سال ۲۰۲۳ ترافیک بینالمللی نسبت به سال قبل رشد قابلتوجهی نشان داد و در مجموع، ترافیک مسافر به حدود ۹۵ درصد سطح سال ۲۰۱۹ رسید. فاصله با دوران پیشاکرونا بسیار کم شد و بسیاری از مسیرهای محبوب تفریحی و توریستی دوباره جان گرفتند.
۲.۲. سال ۲۰۲۴؛ عبور از مرز پیش از همهگیری
در سال ۲۰۲۴ روند بهبود تکمیلتر شد؛ شاخصهای اصلی صنعت نشان داد که ترافیک جهانی نهتنها به سطح ۲۰۱۹ رسیده بلکه از آن نیز فراتر رفته است. ظرفیت صندلیها افزایش یافت و ضریب اشغال صندلیها به یکی از بالاترین سطوح تاریخی رسید. از نظر تعداد مسافر نیز تخمینها حکایت از آن دارد که جهان بهطور رسمی وارد مرحله پساکرونا شده و حجم سفرها از دوره پیش از همهگیری فراتر رفته است.
۳. رشد پساکرونا؛ از نجات تا سودآوری
۳.۱. رشد تقاضا در سال ۲۰۲۵
برآوردها نشان میدهد که در سال ۲۰۲۵ تقاضای سفر هوایی همچنان رشد خواهد کرد، هرچند با سرعتی ملایمتر از سالهای جهش اولیه. این یعنی صنعت از فاز «بازگشت سریع» به فاز «رشد پایدار» منتقل میشود. همچنین پیشبینی میشود تعداد مسافران جهانی در این سال به حدود ۹٫۸ میلیارد نفر نزدیک شده و رکورد ۱۰ میلیارد مسافر در سال در آستانه شکسته شدن قرار گیرد.
۳.۲. بازگشت به سودآوری
از نظر مالی نیز اوضاع بهمراتب بهتر شده است. بعد از چند سال زیان انباشته، بسیاری از ایرلاینها در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به سودآوری بازگشتهاند. سود خالص کل صنعت در حال نزدیک شدن به دهها میلیارد دلار در سال است و درآمد سالانه نیز از مرز یک تریلیون دلار عبور میکند. هرچند حاشیه سود خالص همچنان نسبت به بسیاری از صنایع دیگر پایین است، اما برای صنعتی بهشدت سرمایهبر و پرهزینه، همین حاشیه سود مثبت و پایدار نشانهای مهم از ثبات و بازگشت اعتماد سرمایهگذاران است.
۴. تغییر الگوی تقاضا در دوران پساکرونا
رشد پساکرونا فقط یک افزایش عددی ساده در تعداد مسافران نیست، بلکه الگوی رفتار مسافران و ترکیب تقاضا را هم تغییر داده است:
۱. تقویت سفرهای تفریحی
بسیاری از مردم سفرهای چندساله بهتعویقافتاده خود را جبران میکنند. مقاصد ساحلی، طبیعی و تاریخی با موج جدیدی از گردشگران روبهرو شدهاند و تقاضا برای سفرهای کوتاه تفریحی و آخر هفتهای نیز افزایش یافته است.
۲. بازگشت آهستهتر سفرهای تجاری
سفرهای کاری و تجاری بهسرعت سفرهای تفریحی بازنگشتهاند؛ زیرا بسیاری از شرکتها به استفاده از ویدئوکنفرانس و جلسات آنلاین عادت کردهاند. این موضوع بر ساختار درآمدی ایرلاینها اثر میگذارد چون بلیتهای تجاری معمولاً حاشیه سود بالاتری نسبت به بلیتهای تفریحی دارند.
۳. رشد ایرلاینهای کمهزینه
در بسیاری از بازارها، ایرلاینهای کمهزینه سهم بیشتری از بازار را بهدست آوردهاند. مسافران با حساسیت بیشتر نسبت به قیمت، ترجیح میدهند خدمات اضافی را جداگانه خریداری کنند و فقط برای پرواز پایه پول بپردازند. این مدل بهویژه در پروازهای کوتاهبرد و منطقهای رشد چشمگیری داشته است.
۴. بازگشت ناهمگون بین مناطق
بازارهای داخلی بزرگ مانند آمریکا و برخی کشورهای آمریکای لاتین زودتر از سایر مناطق به سطح ترافیک پیش از کرونا بازگشتند. در مقابل، برخی مسیرهای بینالمللی دوربرد – بهویژه در آسیا و اقیانوسیه – با تأخیر بیشتری احیا شدند، هرچند اکنون با سرعت زیادی در حال جبران عقبماندگی هستند.
۵. چالشهای اصلی در مسیر رشد
۵.۱. سوخت پایدار هوانوردی و فشارهای محیطزیستی
یکی از مهمترین چالشهای بلندمدت صنعت، فشارهای زیستمحیطی و تعهد به کاهش انتشار کربن است. ایرلاینها هدف «کربن خالص صفر تا سال ۲۰۵۰» را اعلام کردهاند که تحقق آن بهطور جدی به سوخت پایدار هوانوردی وابسته است.
با این حال، تولید این نوع سوخت هنوز بسیار محدود و هزینه آن چند برابر سوخت جت معمولی است. فاصله قابلتوجه بین ظرفیت تولید فعلی و اهداف بلندپروازانهی اعلامشده، ریسک بزرگی برای رشد پایدار و سازگار با محیطزیست به شمار میرود.
۵.۲. افزایش هزینهها و مشکلات زنجیره تأمین
افزایش قیمت سوخت، تأخیر در تحویل هواپیماهای جدید، مشکلات فنی برخی سازندگان و کمبود قطعات، برنامه توسعه ناوگان را برای بسیاری از ایرلاینها دشوار کرده است. از سوی دیگر، کمبود خلبان و نیروی متخصص در بعضی بازارها، شرکتها را ناچار به افزایش حقوق و بهبود شرایط کاری کرده که به رشد هزینههای عملیاتی منجر شده است.
۵.۳. محدودیت زیرساختها و ظرفیت فرودگاهها
در دوران کرونا بسیاری از پروژههای توسعهای فرودگاهها به تعویق افتاد. اکنون که تقاضا با سرعت زیاد برگشته، برخی فرودگاهها با کمبود ظرفیت، ازدحام و تأخیر مواجه هستند. در عین حال، حاشیه سود فرودگاهها در برخی مناطق هنوز به سطح قبل از همهگیری نرسیده و نیاز به سرمایهگذاری جدید احساس میشود.
۶. چشمانداز ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶؛ رشد ملایم اما پایدار
برآیند آمار و پیشبینیهای نهادهای بینالمللی نشان میدهد که:
- تعداد مسافران در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بهطور پیوسته افزایش خواهد یافت و احتمالاً رکورد تاریخی ۱۰ میلیارد مسافر در سال شکسته میشود.
- درآمد صنعت از یک تریلیون دلار عبور میکند و سود خالص در محدودهای نسبتاً پایدار باقی میماند؛ حاشیه سود پایین اما مثبت و قابل اتکاست.
- تمرکز سیاستگذاران و شرکتها بیش از هر زمان دیگری بر بهرهوری سوخت، نوسازی ناوگان، دیجیتالیسازی تجربه سفر، بهبود مدیریت ظرفیت و کاهش اثرات زیستمحیطی خواهد بود.
به زبان ساده، دورهی «نجات و زنده ماندن» در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ اکنون جای خود را به دورهی «بهینهسازی و تحول» در افق ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ داده است.
جمعبندی
صنعت هواپیمایی پس از ضربه سنگین کووید-۱۹ توانسته است ترافیک و درآمد خود را به سطح پیش از همهگیری بازگرداند و حتی رکوردهای جدیدی در تعداد مسافر، ضریب اشغال صندلی و درآمد سالانه ثبت کند. با این حال، این رشد با چالشهایی مانند فشارهای محیطزیستی، افزایش هزینهها، محدودیتهای زنجیره تأمین و کمبود ظرفیت زیرساختی همراه است.
آینده این صنعت به توانایی بازیگران اصلی برای ایجاد تعادل میان سه محور بستگی دارد: رشد تقاضا، پایداری زیستمحیطی و پایداری مالی. اگر این تعادل بهدرستی برقرار شود، صنعت هواپیمایی میتواند دوران پساکرونا را به نقطه عطفی برای ورود به عصر جدیدی از حملونقل هوایی ایمنتر، سبزتر و کارآمدتر تبدیل کند.
خدمات طراحی سایت